Varis ameliyatsız geçer mi? Öncelikle şunu söyleyebiliriz ki günümüzde varis tedavisinde ameliyatların yeri neredeyse kalmamıştır. Ameliyatlar yerini çok daha basit ve konforlu kapalı küçük girişimsem işlemlere bırakmıştır.
Varis çok sık karşılaşılan bir sorun olup 50 yaş üzeri kadınların yarıdan fazlasında gözüken bir sağlık problemidir. Varis tedavisi birçok yönü olan kombine bir tedavidir. Öncelikle varise neden olan risk faktörlerini bilirsek varisten kısmen korunabiliriz.
| Varis ameliyatsız geçer mi? | Varisler kendiliğinden tamamen kaybolmaz. Ancak uygun tedaviler ve yaşam tarzı değişiklikleri ile belirtiler hafifletilebilir, hastalığın ilerlemesi yavaşlatılabilir ve bazı ameliyatsız girişimlerle varisler tedavi edilebilir. |
| Varis tamamen düzelir mi? | Oluşmuş varisli damarlar yalnızca egzersiz, ilaç veya varis çorabı ile ortadan kalkmaz. Bu yöntemler daha çok şikayetlerin kontrol altına alınmasına yardımcı olur. |
| Ameliyatsız tedavi seçenekleri | Günümüzde birçok varis vakasında cerrahi kesi gerektirmeyen endovenöz lazer ablasyonu (EVLA), radyofrekans ablasyonu (RFA), köpük skleroterapisi ve sıvı skleroterapisi gibi yöntemler uygulanabilir. |
| Endovenöz lazer tedavisi (EVLA) | İnce bir kateter aracılığıyla damar içine lazer enerjisi verilerek sorunlu toplardamarın kapatılması hedeflenir. |
| Radyofrekans ablasyonu (RFA) | Isı enerjisi kullanılarak hastalıklı toplardamar kapatılır. İşlem genellikle lokal anestezi altında uygulanabilir. |
| Köpük skleroterapisi | Damar içine özel bir köpük ilaç verilerek varisli damarın kapanması sağlanır. Özellikle uygun seçilmiş hastalarda etkili bir seçenektir. |
| Sıvı skleroterapisi | Daha küçük ve yüzeyel varislerde damar içine özel bir solüsyon enjekte edilerek tedavi uygulanabilir. |
| Varis çorabı | Medikal kompresyon çorapları toplardamar dolaşımını destekleyerek ağrı, şişlik ve yorgunluk hissinin azalmasına yardımcı olabilir. |
| Düzenli egzersiz | Yürüme, bisiklet ve yüzme gibi aktiviteler baldır kaslarını çalıştırarak toplardamar dönüşünü destekleyebilir. |
| Kilo kontrolü | Fazla kilonun azaltılması bacak toplardamarları üzerindeki basıncı düşürmeye yardımcı olabilir. |
| Uzun süre ayakta veya oturarak kalmaktan kaçınma | Belirli aralıklarla hareket etmek ve bacak kaslarını çalıştırmak dolaşımı destekleyebilir. |
| Bacakları yüksekte dinlendirme | Gün içinde bacakların kalp seviyesinin üzerine kaldırılması şişlik ve rahatsızlık hissini azaltmaya yardımcı olabilir. |
| Kimler ameliyatsız tedavi için uygundur? | Uygunluk; varisin tipi, damarın çapı, kapak yetmezliğinin derecesi ve Doppler ultrasonografi bulgularına göre değerlendirilir. |
| Tedavi edilmezse ne olabilir? | Varis zamanla ilerleyebilir; ağrı, şişlik, cilt değişiklikleri, kanama, yüzeyel toplardamar iltihabı ve ileri olgularda venöz ülser gibi komplikasyonlar gelişebilir. |
| Tanı yöntemleri | Fizik muayene ve venöz Doppler ultrasonografi, varisin nedeni ve tedavi planının belirlenmesinde temel değerlendirme yöntemleridir. |
| Erken değerlendirmenin önemi | Şikayetler arttığında veya bacakta belirgin şişlik, cilt değişikliği ya da iyileşmeyen yara geliştiğinde erken değerlendirme, uygun tedavi seçeneğinin belirlenmesine yardımcı olur. |
Varise neden olan önemli faktörler
- Genetik yatkınlık,
- Cinsiyet (kadınlarda iki kat fazla gözükür),
- Gebelik (gebelik hem varis gelişimine hem de oluşmuş olan varis hastalığının ilerlemesine neden olan önemli bir risk faktörüdür),
- Yaş (varis yaşla birlikte artar),
- Kilo (aşırı kilo; varis gelişimi için önemli risk faktörlerindendir),
- Meslek hastalıkların (Hareketsiz ayakta durma gerektiren meslekler; öğretmenlik, güvenlik görevlileri gibi sürekli ayakta durma gerektiren meslekler varis gelişim risklerini arttırmaktadır),
- Toplar damarların kapak bozukluğuna neden olan her durum varis gelişim riskini arttırır.
Varis tedavisinde öncelikle önlenebilir risk faktörlerinden uzaklaşılmalıdır. Mümkünse risk faktörleri uzaklaştırılıp daha aktif bir yaşam tarzı benimsenmelidir. Aşırı kilolardan kurtulmak gereklidir. Ciddi risk faktörü barındıran bireyler (özellikle gebelik dönemi ve ameliyatlar sonrası) varis veya pıhtı önleyici çoraplar giyilebilir.
Ciddi risk sahibi veya hafif derecede toplardamar yetmezliği olan kişiler birtakım toplardamar koruyucu olarak tanımlayabileceğimiz venoprotektif ilaçlar kullanabilirler. Fakat venoprotektif ilaçlar varise neden olan damar yetmezliğinin bulgularını baskılayabilmekle birlikte varis hastalığını düzeltici herhangi bir etki oluşturamaz.
Kısaca varis tedavisine yaklaşımı özetleyecek olursak;
- Risk faktörlerinden uzak durma,
- Fiziksel olarak aktif bir yaşam tarzı benimseme,
- Aşırı kilolardan kurtulma,
- Bazı durumlarda koruyucu varis çorapları giyme,
- Venoprotektif (toplardamar koruyucu) ve birtakım kan sulandırıcı ilaç kullanımı,
- Ameliyatlar veya Girişimsel tedaviler.
Damar yetmezliğine bağlı gelişmiş varisin ilaçla veya koruyucu önlemlerle düzeltilme imkânı yoktur. Varise neden olan toplardamar yetmezliği veya görünür varislerin kalıcı tek tedavisi uzman hekimler tarafından uygulanan operasyonlardır.
Bu tedavi yöntemleri;
Damar yetmezliği tedavisi
- Termal ablasyonlar (Lazer veya RF ile yakma),
- Biyolojik yapıştırıcılar,
- Ameliyatlar (günümüzde önemini tamamen yitirmiştir)
Görünür Varislerin Tedavisi
- Skleroterapiler mikro iğne ile yapılan köpük veya sıvı formda,
- Yüzeyel lazer uygulamaları,
- Mikrocerrahi işlemler (önemi azalmış olan görünür varis pakelerinin küçük kesilerle çıkarılması)
Kısaca bir kez daha vurgulamak gerekirse; varis tedavisine yaklaşım öncelikle koruyucu yöntemler le yapılmalıdır. Fakat varise neden olan damar yetmezliği varsa gerek damar yetmezliği gerekse de görünür varisler yok edebilecek bir ulaç yoktur. Damar yetmezliği ve varislerin tedavisi girişimsel işlemlerle yapılmak zorundadır.
Sıkça sorulan sorular
Dr. Ali Yurtlak, 1996 yılında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olmuş ve radyoloji uzmanlık eğitimini İstanbul Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde tamamlamıştır. Girişimsel Radyoloji alanında 20 yılı aşkın deneyime sahip olan Dr. Yurtlak, minimal invaziv ve anjiyografik tedavilerde uzmanlaşmıştır.
Kariyeri boyunca 5000’den fazla hastaya başarılı tedavi uygulamış, 3500’ü aşkın girişimsel işlem gerçekleştirmiştir. Günümüzde BHT CLINIC İstanbul Tema Hastanesi’nde aktif olarak görev yapan Dr. Yurtlak, damar ve organ hastalıklarında tanısal ve tedavi amaçlı girişimsel radyolojik yöntemlerle hastalarına modern, güvenli ve etkili çözümler sunmaktadır.
