Prostat bezi anne karnından itibaren gelişmeye başlayan sadece erkeklerde bulunan bir salgı bezidir. Doğumdan hemen sonra son derece küçük boyutlarda olan prostat bezi ergenlik döneminde, üreme fonksiyonlarını yerine getirebilmek için hızlı büyüyerek ceviz büyüklüğüne ulaşır. Bu aşamadan sonra prostat bezinin büyümesi yavaşlar ve uzun süre prostat bezinde önemli bir boyut artışı olmaz.
Prostat bezinin belli başlı üç grup hastalığı vardır.
• Prostat iltihapları.
• Prostat kanseri.
• İyi huylu prostat büyümesi.
Erkeklerin yarısı, yaşamlarının bir döneminde prostat iltihaplanmasına yakalanmaktadır. Prostat iltihaplanması akut prostatit ve kronik prostatit olarak ikiye ayrılmaktadır.
Akut prostatit tedavisi kronik olana göre daha kolay ve hastalığın kurutulma imkânı vardır. Fakat kronik prostatit tedavisi zor ve meşakkatli bir süreçtir. Akut prostatit tedavilerinde genelde duyarlı antibiyotikler seçilerek iki-dört haftalık antibiyoterapiye iyi sonuç vermektedir. Akut prostatit tedavi edilmez veya etkisiz antibiyotik seçilir veya tedavi süresi kısa tutulursa; kronik prostatit dediğimiz zor bir sürece evrilebilir.
Kronik prostatit; akut enfeksiyon, ata binme veya bisiklete binme gibi kronik prostat travmalarına sekonder olabileceği gibi bir kısmının etyolojisi ise bilinmemektedir. Kronik prostatit de fonksiyonel prostat dokusu bozulmakta ve normal prostatın fonksiyonları ciddi şekilde etkilenmektedir. Kronik prostat iltihabı dediğimiz kronik prostatit durumunda salgı kanalları içerisinde mikro taşlar ve sertleşmiş sekresyona bağlı olarak salgı kanallarında daralma ile tıkanıklıklar oluşmaktadır. Prostatın salgı kanallarındaki bu tıkanıklıklara bağlı olarak prostat salgısı prostat içerisinde hapsolmakta ve prostat içi basınç artışına neden olarak ağrı başta olmak üzere birçok şikâyet yaratmaktadır. Kronik prostatitlerede genellikle bakteri üretilememekte ve antibiyotiklerin etkisi sınırlı kalmaktadır.
Kronik prostatit tedavisi uzun ve zorlu bir süreçtir. Bütün hastalık süreçlerinde olduğu gibi prostatitlerde de sağlıklı beslenme, bol sıvı alımı, vücut direncinin yüksek olması önemlidir.
Kronik prostatit tedavisinde son yıllarda üzerinde sıklıkla durulan, prostat kanlanmasını arttırmak amacıyla ESWT denilen ses dalgaları sınırlı bir etkiye sahip olsa da yaygın olarak kullanılmaktadır.
Prostat masajı hastanın birkaç günlük geçici rahatlamasına katkıda bulunabilmektedir.
Kasık, ayak ve bacak bölgelerini soğuktan korunması, hastalığın bulgularını hafifletmektedir.
| Prostat iltihabı (prostatit) nedir? | Prostat iltihabı, prostat bezinin iltihaplanmasıdır. Bakteriyel enfeksiyona bağlı gelişebileceği gibi bakteri saptanmayan kronik pelvik ağrı sendromu şeklinde de görülebilir. Tedavi, prostatitin türüne göre değişir. |
| Prostat iltihabı nasıl tedavi edilir? | Tedavi altta yatan nedene göre planlanır. Bakteriyel prostatitte uygun antibiyotik tedavisi temel yaklaşımdır. Kronik bakteriyel prostatitte daha uzun süreli antibiyotik tedavisi gerekebilir. Bakteri saptanmayan prostatitlerde ise ağrı kontrolü, semptomları azaltmaya yönelik ilaçlar ve destekleyici tedaviler uygulanabilir. |
| Antibiyotik tedavisi | Antibiyotikler yalnızca bakteriyel prostatit tanısı konulduğunda ve hekim önerisiyle kullanılmalıdır. Tedavi süresi enfeksiyonun türüne göre değişebilir. İlacın önerilen süre boyunca düzenli kullanılması tedavi başarısı açısından önemlidir. |
| Semptomları hafifletmeye yönelik ilaçlar | Ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar, alfa blokerler ve uygun hastalarda diğer destekleyici ilaçlar idrar şikâyetlerini ve ağrıyı azaltmaya yardımcı olabilir. |
| Destekleyici yaklaşımlar | Bol sıvı tüketimi, uzun süre oturmaktan kaçınma, düzenli hafif egzersiz, pelvik taban gevşetme egzersizleri, sıcak oturma banyoları ve kabızlığın önlenmesi bazı hastalarda belirtilerin hafiflemesine katkı sağlayabilir. |
| En sık görülen belirtiler | Kasık, perine (makat ile testis arası), alt karın veya bel bölgesinde ağrı, idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma, ani idrar yapma isteği, idrar yapmada zorlanma, ağrılı boşalma ve genel rahatsızlık hissi görülebilir. Akut bakteriyel prostatitte ateş ve titreme de gelişebilir. |
| Tanı yöntemleri | Ayrıntılı hasta öyküsü, fizik muayene, parmakla prostat muayenesi (gerektiğinde), idrar tahlili, idrar kültürü, kan testleri ve gerekli durumlarda görüntüleme yöntemleri uygulanabilir. Tanı, belirtiler ve muayene bulguları birlikte değerlendirilerek konulur. |
| İyileşme süreci | Akut bakteriyel prostatitte uygun tedaviyle belirtiler genellikle günler içinde azalmaya başlar. Kronik prostatitte ise iyileşme daha uzun sürebilir ve zaman zaman belirtiler tekrarlayabilir. |
| Tedavi sırasında dikkat edilmesi gerekenler | Doktorun önerdiği ilaçlar düzenli kullanılmalı, tedavi yarıda bırakılmamalı, yeterli sıvı tüketilmeli ve kontrol randevuları aksatılmamalıdır. Kendi kendine antibiyotik kullanımından kaçınılmalıdır. |
| Olası komplikasyonlar | Tedavi edilmeyen bakteriyel prostatit prostat apsesi, tekrarlayan enfeksiyonlar, idrar retansiyonu, bakterilerin kana yayılması (sepsis) ve kronik prostatit gelişimi gibi ciddi sorunlara yol açabilir. |
| Ne zaman doktora başvurulmalıdır? | İdrar yaparken şiddetli yanma, yüksek ateş, kasık veya perine bölgesinde ağrı, idrar yapmada belirgin güçlük, idrarda kan görülmesi veya belirtilerin birkaç gün içinde düzelmemesi durumunda üroloji değerlendirmesi gereklidir. |
| Acil durum belirtileri | Yüksek ateş ve titreme, hiç idrar yapamama, şiddetli ağrı, bilinç değişikliği veya genel durumun hızla kötüleşmesi halinde acil tıbbi değerlendirme gereklidir. |
| Korunma yöntemleri | İdrar yolu enfeksiyonlarının erken tedavisi, yeterli sıvı tüketimi, güvenli cinsel yaşam, uzun süre idrar tutmaktan kaçınma, kronik hastalıkların kontrol altında tutulması ve düzenli sağlık kontrolleri prostat iltihabı riskini azaltmaya yardımcı olabilir. |
| Prognoz | Uygun tanı ve tedavi ile akut bakteriyel prostatit çoğu hastada tamamen iyileşebilir. Kronik prostatit ise uzun süreli takip gerektirebilir; ancak uygun tedavi ve yaşam tarzı düzenlemeleri ile belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. |
Ameliyatsız Prostat Tedavisi
Son yıllarda iyi huylu prostat büyümesinde kullanılmaya başlayan prostatik arter embolizasyonunun kronik prostat hastalarında prostat sekresyonu azaltarak prostat bulgularını belirgin derecede azalttığı gösterilmiştir. Prostat embolizasyonu denilen anjiyografik bu tedavi yöntem sonuçları son derece umut vadedici gözükmektedir.
Kronik prostatit oluşumunda en önemli etken, akut prostat iltihapları olduğundan dolayı cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunmak gerekmekte ve akut prostatit bulguları oluşmuşsa kronikleşmesinin önüne geçilebilmek için etkin antibiyotiklerin ve etkili süre kullanılması gerekmektedir.
Sıkça sorulan sorular
Dr. Ali Yurtlak, 1996 yılında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olmuş ve radyoloji uzmanlık eğitimini İstanbul Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde tamamlamıştır. Girişimsel Radyoloji alanında 20 yılı aşkın deneyime sahip olan Dr. Yurtlak, minimal invaziv ve anjiyografik tedavilerde uzmanlaşmıştır.
Kariyeri boyunca 5000’den fazla hastaya başarılı tedavi uygulamış, 3500’ü aşkın girişimsel işlem gerçekleştirmiştir. Günümüzde BHT CLINIC İstanbul Tema Hastanesi’nde aktif olarak görev yapan Dr. Yurtlak, damar ve organ hastalıklarında tanısal ve tedavi amaçlı girişimsel radyolojik yöntemlerle hastalarına modern, güvenli ve etkili çözümler sunmaktadır.
