Prostat sadece erkeklerde bulunan doğuştan var olan bir üreme organdır. İdrar torbası tabanında yerleşen prostat, üretra dediğimiz idrar kanalını çepeçevre sarar. İdrar kanalı prostat bezinin tam ortasından geçer. Prostatın görevi testisler tarafından üretilen sperm hücrelerini korumak ve besin sağlamaktır. Yazımız devamında iyi huylu prostat büyümesi belirtileri ve tedavisi hakkında ayrıntılı olarak açıkladık.
Prostat erkeklerde en sık problem oluşturan organdır. Prostatın temel olarak üç hastalığı mevcuttur.
- Prostat iltihapları.
- Prostat kanseri,
- İyi huylu prostat büyümesi yani ‘benign prostat hiperplazisi’ (BPH).
Benign Prostat Hiperplazisi/BPH (İyi huylu Prostat Büyümesi): Prostat erkeklerde doğuştan var olup yaklaşık 1 gramdır. Ergenlik çağına kadar son derece sınırlı büyüme gösterir. Ergenlikle birlikte erkeklik hormonlarının etkisiyle hızla büyümeye başlar. Ergenlikten sonra yaklaşık bir ceviz büyüklüğüne ulaşır ve ortalama 15-20 gramdır. Yetişkin erkeklerde 40-50 yaşlarına kadar prostat bezi önemli bir büyüme kaydetmezken 50 yaşından sonra tekrar hızlı büyümeye başlar bu büyümeye iyi huylu prostat büyümesi (BPH) denir. Prostat bezinin büyümesiyle birlikte ortasından geçen üretra dediğimiz idrar kanalına bası yapar ve kanalda daralmaya neden olur. 50 yaşından sonra benign prostat hiperplazisi (BPH) dediğimiz iyi huylu prostat büyümesi yavaş yavaş bulgu vermeye başlar. 60 yaşından sonra erkeklerin yarısında, 80 yaşından büyük erkeklerin ise % 90’ı iyi huylu prostat büyümesinin sıkıntılarıyla uğraşır.
| İyi huylu prostat büyümesi (BPH) nedir? | İyi huylu prostat büyümesi (Benign Prostat Hiperplazisi – BPH), prostat bezinin kanser dışı nedenlerle büyümesi sonucu idrar kanalına baskı yaparak idrar yapmayı zorlaştıran yaygın bir hastalıktır. Özellikle ileri yaş erkeklerde sık görülür. |
| En sık görülen belirtiler | Sık idrara çıkma, gece idrara kalkma, idrar yapmaya başlamada zorlanma, zayıf idrar akımı, kesik kesik idrar yapma, idrar sonrası damlama, ani idrar yapma isteği ve mesanenin tam boşalmadığı hissi en yaygın belirtilerdir. |
| Nedenleri | Kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Yaşlanmaya bağlı hormonal değişiklikler, prostat hücrelerinin çoğalması ve genetik yatkınlık hastalığın gelişiminde önemli rol oynar. |
| Risk faktörleri | İleri yaş, ailede prostat büyümesi öyküsü, obezite, diyabet, metabolik sendrom, hareketsiz yaşam tarzı ve kalp-damar hastalıkları riski artırabilir. |
| Tanı yöntemleri | Ayrıntılı hasta öyküsü, fizik muayene, parmakla prostat muayenesi (DRE), idrar tahlili, PSA testi (uygun hastalarda), ultrasonografi, üroflowmetri (idrar akım testi), mesanede kalan idrar miktarının ölçülmesi (post-void rezidü) ve gerektiğinde sistoskopi veya ürodinamik incelemeler uygulanabilir. |
| İlaç tedavisi | Alfa blokerler prostat ve mesane boynu kaslarını gevşeterek idrar akışını kolaylaştırabilir. 5-alfa redüktaz inhibitörleri zaman içinde prostat hacmini küçültebilir. Bazı hastalarda bu ilaçlar birlikte kullanılabilir. Uygun olgularda farklı ilaç grupları da tedaviye eklenebilir. |
| Minimal invaziv tedaviler | İlaç tedavisinden yeterli fayda görmeyen uygun hastalarda prostat arter embolizasyonu (PAE), su buharı tedavisi (Rezūm), prostatik üretral lift (UroLift) ve benzeri minimal invaziv yöntemler değerlendirilebilir. Tedavi seçimi prostatın büyüklüğüne ve hastanın özelliklerine göre yapılır. |
| Cerrahi tedavi seçenekleri | Orta ve ileri derecede şikâyeti olan veya komplikasyon gelişen hastalarda transüretral prostat rezeksiyonu (TURP), HoLEP (Holmium Lazer Enükleasyonu), diğer lazer cerrahileri, seçilmiş olgularda açık veya robotik prostat cerrahisi uygulanabilir. |
| Yaşam tarzı önerileri | Düzenli egzersiz yapmak, ideal kiloyu korumak, yeterli sıvı tüketmek, özellikle akşam saatlerinde aşırı sıvı alımını azaltmak, alkol ve kafein tüketimini sınırlandırmak, kabızlıktan kaçınmak ve düzenli doktor kontrollerini sürdürmek belirtilerin hafiflemesine katkı sağlayabilir. |
| Olası komplikasyonlar | Tedavi edilmediğinde akut idrar retansiyonu (hiç idrar yapamama), tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları, mesane taşları, mesane hasarı, idrarda kanama ve böbrek fonksiyonlarında bozulma gelişebilir. |
| Ne zaman doktora başvurulmalıdır? | İdrar yapmada belirgin güçlük, idrarda kan görülmesi, sık tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları, idrar kaçırma, şikâyetlerin giderek artması veya yaşam kalitesini belirgin etkilemesi durumunda üroloji değerlendirmesi gereklidir. |
| Acil durum belirtileri | Hiç idrar yapamama, şiddetli alt karın ağrısı, yüksek ateş ve titreme ile birlikte idrar şikâyetleri veya yoğun kanamalı idrar gelişmesi halinde acil tıbbi değerlendirme gereklidir. |
| Korunma yöntemleri | Yaşlanmaya bağlı gelişimi tamamen önlenemese de sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite, ideal kilonun korunması, kronik hastalıkların kontrol altında tutulması ve düzenli ürolojik kontroller hastalığın erken tanınmasına ve komplikasyonların önlenmesine yardımcı olabilir. |
| Prognoz | İyi huylu prostat büyümesi yavaş ilerleyen bir hastalıktır. Erken tanı ve uygun tedavi ile çoğu hastada belirtiler başarılı şekilde kontrol altına alınabilir, yaşam kalitesi artırılabilir ve ciddi komplikasyonların gelişme riski azaltılabilir. |
İyi Huylu Prostat Büyümesi Belirtileri Nelerdir?
Büyüyen prostat bezi merkezinden geçen idrar kanalına (üretra) bası yapıp boğmaya başlar. Prostat büyümesi nedeniyle basıya uğrayan idrar kanalı daralır ve idrar akışına engel oluşturur. İyi huylu prostat büyümesi yıllar içerisinde önceleri idrar tazyikinde azalma, idrar çıkışında yavaşlama, idrar yapma süresinde artış, istemsiz damla damla idrar yapma ve en son idrar çıkışında tam kesilmeye ilerler.
İyi Huylu Prostat Büyümesi Tedavi Yöntemleri
Prostat tedavisine hasta ile birlikte karar vermek gerekir. Şikayetlerin derecesine göre prostat tedavisinde ilaç ya da cerrahi yöntemler kullanılabilir. İyi huylu prostat büyümesine hafif şikayetler var ve hayat kalitesi fazla etkilenmiyorsa ilaçlarla prostat tedavisine başlanır. Yaklaşık 6 ay süreyle kullanılan ilaçlar yetersiz kalıyorsa iyi huylu prostat büyümesinde radikal tedavilere geçilebilir. İyi huylu prostat büyümesi ameliyatlarında 2000 yıllardan sonra yaygın olarak LAZER yöntemleri kullanılmaktadır (Greenlight lazer, Thulium lazer ile prostat enükleasyonu (ThuLEP), thulium lazer ile prostat rezeksiyonu (TmLRP), diode lazer ile prostat enekülasyonu (DiLEP), holmium lazer ile prostat rezeksiyonu (HoLRP) ve holmium lazer ile prostat enükleasyonu (HoLEP)’dir).
Benign Prostat Hiperplazisi (İyi Huylu Prostat Büyümesi) Tedavisinde Yeni Yöntem Prostatik Arter Embolizasyonu (Anjiyografi ile Tedavi)
Ameliyatlardan tamamen farklı olan bu yöntemde kol bölgesinde atardamar sistemine giriş yapılıp anjiyografik olarak prostatı besleyen atardamarlara ulaşılır. Bu damarlara prostatik arter denir. İki Taraflı olarak prostat atardamarları kateter yardımıyla tıkayıcı birtakım maddelerle kalıcı olarak tıkanır. Kan akışı kesilen prostat beslenemez günler içinde küçülmeye başlayarak idrar kanalına bası ortadan kalkar. İyi huylu prostat büyümesi tedavisinde bu yöntem son yıllarda yayılamya başlanış olup başarısı çok yüksek ve yan etkileri son derece düşüktür.
Sıkça sorulan sorular
Dr. Ali Yurtlak, 1996 yılında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olmuş ve radyoloji uzmanlık eğitimini İstanbul Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde tamamlamıştır. Girişimsel Radyoloji alanında 20 yılı aşkın deneyime sahip olan Dr. Yurtlak, minimal invaziv ve anjiyografik tedavilerde uzmanlaşmıştır.
Kariyeri boyunca 5000’den fazla hastaya başarılı tedavi uygulamış, 3500’ü aşkın girişimsel işlem gerçekleştirmiştir. Günümüzde BHT CLINIC İstanbul Tema Hastanesi’nde aktif olarak görev yapan Dr. Yurtlak, damar ve organ hastalıklarında tanısal ve tedavi amaçlı girişimsel radyolojik yöntemlerle hastalarına modern, güvenli ve etkili çözümler sunmaktadır.
